أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
103
قانون ( فارسى )
4 - پيرامون خوابگاه بيمار را با شاخهء درختان سردىبخش و خنككننده و گياهان سردمزاج خوشبو از قبيل : نيلوفر ، گل محمدى بگستران ! 5 - با آب ميوههاى خوشبوى سردمزاج و صندل ، بيمار و خوابگاه بيمار را آبپاشى كن ! 6 - بيمار را حقنه كن ! مايهء حقنه داروى سردىبخش از قبيل : آب كدو ، آب خيار ، افشرهء خرفه و آب هميشه بهار با روغن گل باشد . فصل سى و دوم دشواربلعى تبدار اگر بيمار تبدار با دشوار بلعيدن لقمه روبرو شد و تبش از نوع تب بيست و چهار ساعته بود ، علاجش به صورت زير است : 1 - بيمار را رگ بزن و كمى خون بيرون كش ! 2 - اگر ديدى كه بعد از خون كشيدن اشتهاى غذايش تا اندازهاى باز شد ، كاهو با سركه بخورد كه بتوانى بار ديگر - اگر لازم باشد - خون بكشى . و اگر بهتر نشد تنها آبجو بخورد . 3 - مواظب باش بيمار قبوضيت شكم پيدا نكند ، و اگر ديدى كه يبوست دارد ، داروهاى برداشتنى و حقنه را به كار ببر ! كه از دادن داروى اسهالى در اين حالت بهترند . فصل سى و سوم دست و پا سرد شدن تبدار بسيار رخ مىدهد كه در حالت تب حرارت غريزى بيمار ، رويهء بدن را رها مىكند و به ژرفاى بدن مىخزد . دست و پاهاى بيمار در لمس سرد مىشوند ، حرارت در درون خزيده بخار مىشود و راهى اطراف مىگردد . علاج آن است كه در چنين حالتى دست و پاى بيمار را در آب گرم گذارند و نگذارند به هيچ وجه آب سرد بنوشد . معالجههاى حالات روىآور تبداران را در اينجا خاتمه مىدهيم . فصل سى و چهارم تب صفرايى بهطور كلى تبهاى صفرايى به سه بخش تقسيم مىشوند : تب نوبهء هر روزه ، تب نوبهء دست برندار و هميشگى و تب سوزان .